Οι γιορτές των Χριστουγέννων και η «άλλη» τους όψη

Η μελαγχολική διάθεση των Χριστουγέννων

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η περίοδος των Χριστουγέννων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με φωτεινά στολισμένα σπίτια και βιτρίνες, οικογενειακά τραπέζια, άφθονο φαγητό και γλυκά, βραδινές εξόδους, ευχάριστα συναισθήματα και φυσικά τα κάλαντα. Όσο κανείς επιστρέφει με τη σκέψη του στην παιδική του ηλικία, τόσο πιο έντονα αναδύονται αυτές οι εικόνες χαράς και ανεμελιάς.

Ωστόσο, δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι αυτή την περίοδο με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν εκείνοι που, αντί για ζεστασιά και χαρά, αισθάνονται θλίψη, μελαγχολία ή ακόμη και έντονη εσωτερική δυσφορία. 

Παράγοντες που ενισχύουν τη μελαγχολία των γιορτών

Η μοναξιά, ειδικά σε μια περίοδο που προβάλλεται έντονα η έννοια της οικογένειας και της συντροφικότητας, μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επώδυνη. Μια συνηθισμένη μέρα χωρίς παρέα βιώνεται διαφορετικά από μια γιορτινή βραδιά ή την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, όπου η απουσία γίνεται πιο αισθητή. Δεν είναι σπάνιο οι παραπάνω καταστάσεις να συνδέονται με βαθύτερες πεποιθήσεις, όπως η αίσθηση ότι κάποιος στάθηκε άτυχος στη ζωή του ή ότι δεν αξίζει την αγάπη των άλλων. 

Επιπλέον, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ιδιαίτερα όταν είναι πρόσφατη, καθιστά τις γιορτές μια συναισθηματικά απαιτητική περίοδο. Οι αναμνήσεις, η νοσταλγία και το πένθος επανέρχονται με μεγαλύτερη ένταση αυτές τις μέρες.

Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι οικονομικές δυσκολίες, οι οποίες στις σύγχρονες κοινωνίες συνδέονται άμεσα με την εορταστική περίοδο. Τα Χριστούγεννα συχνά ταυτίζονται – συνειδητά ή ασυνείδητα – με τον καταναλωτισμό: ακριβά δώρα, λαμπερές εμφανίσεις, ταξίδια και εξόδους. Όταν κάποιος αδυνατεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις προσδοκίες, είναι φυσικό να νιώθει άγχος, ενοχές ή και έντονη απογοήτευση.

Η λεγόμενη «υποχρεωτική χαρά» λειτουργεί πιεστικά. Η κοινωνική αντίληψη ότι όλοι οφείλουν να είναι χαρούμενοι και ευδιάθετοι καθ’ όλη τη διάρκεια των γιορτών μπορεί να οδηγήσει στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.

Για τα άτομα που αντιμετωπίζουν χρόνιες ψυχικές δυσκολίες, η περίοδος των εορτών συχνά επιδεινώνει τα συμπτώματα. Οι αλλαγές στη ρουτίνα, οι αυξημένες κοινωνικές απαιτήσεις και η σκέψη της επιστροφής στην καθημερινότητα μετά το τέλος των γιορτών ενδέχεται να προκαλέσουν έντονη αναστάτωση ή και πανικό.

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε την ψυχική μας ισορροπία

Η ουσιαστική επικοινωνία με πρόσωπα εμπιστοσύνης – φίλους ή συγγενείς – μπορεί να προσφέρει συναισθηματική ανακούφιση και αίσθηση σύνδεσης.

Η σημασία της ξεκούρασης, της χαλάρωσης και της φροντίδας του εαυτού μας είναι απαραίτητη  ιδιαίτερα όταν είμαστε κουρασμένοι από την εργασία . Δεν χρειάζεται να είμαστε παντού ούτε να ανταποκρινόμαστε σε όλα. Οι ρεαλιστικές προσδοκίες και οι μικρές, ουσιαστικές στιγμές είναι συχνά εκείνες που γεννούν τη μεγαλύτερη χαρά και συμβάλλουν στη μείωση του άγχους.

Μικρές, απλές συμβουλές για τις γιορτινές μέρες

Δεν χρειάζεται να κάνεις τα πάντα. 
Διάλεξε ό,τι πραγματικά σου ταιριάζει και άφησε τα υπόλοιπα. 
Οι γιορτές δεν είναι αγώνας αντοχής. Μείωσε τις συγκρίσεις. Οι εικόνες «τέλειων» γιορτών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα.                 
 Ο καθένας βιώνει τις μέρες αυτές διαφορετικά. Δώσε χώρο στα συναισθήματά σου. Αν δεν νιώθεις χαρά, είναι εντάξει. Η αποδοχή του συναισθήματος συχνά  κάνει πιο διαχειρίσιμη τη θλίψη. Κράτησε μικρές ρουτίνες. Ένας περίπατος, ένας καφές μόνος σου, λίγη μουσική ή ένα βιβλίο μπορούν να λειτουργήσουν σταθεροποιητικά.                                                      
Επένδυσε στην ουσία, όχι στο κόστος. Ένα τηλεφώνημα, μια αγκαλιά ή μια απλή συνάντηση αξίζουν περισσότερο από ακριβά δώρα. Θέσε όρια χωρίς ενοχές. 
Αν μια πρόσκληση ή μια έξοδος σε κουράζει, έχεις δικαίωμα να πεις «όχι». Δημιούργησε το δικό σου νόημα. Οι γιορτές δεν χρειάζεται να μοιάζουν με των άλλων· μπορούν να πάρουν τη μορφή που εσύ έχεις ανάγκη. .